Viðbrögð við slysum á rannsóknastofum

• Engan asa! Ekki rjúka til að hreinsa upp stórhættuleg eða jafnvel baneitruð efni í einhverjum flýti. Staldraðu við eitt augnablik til að meta aðstæður.
• Fyrst er að meta stærð slyssins eða lekans og vara starfsfólk á rannsóknastofunni við. Hringja í 1-1-2 ef þess gerist þörf.
• Á landspítalanum er starfrækt eiturefnamiðstöð sem veitir ráðleggingar vegna eiturefnamengunar, síminn þar er: 543 2222
• Næst er að stöðva útbreiðslu lekans eins og kostur er og forða þeim sem hafa slasast ef einhverjir eru og veita þeim aðstoð og skyndihjálp eftir þörfum.
• Gætið þess að það er ekki víst að það sé gott að opna glugga þar sem það getur breytt undirþrýstingi á rannsóknastofunni í yfirþrýsting sem getur dreift mengun meira en annars.
• Varist það að sumar gastegundir eru lyktarlausar, t.d. kolmónoxíð, og sum efni deyfa lyktarskyn, t.d. vetnisperoxíð.

Kallaðu á aðstoð nærstaddra.

Almennt er mælt með því að skola strax með vatni ef maður fær efni á húð eða í augu. Þess má þó geta að efni hafa ekki öll jafn slæm áhrif og það er nauðsynlegt að miða skolunina við það hve hættulegt efnið er:

• 5 mínútur ef efnið er ertandi
• 15-20 mínútur ef efnið er mjög ertandi eða getur valdið eituráhrifum í gegnum húð
• 30 mínútur ef efnið er ætandi
• 60 mínútur ef efnið er sterkur basi, t.d. natrium-, kalium- eða calsíumhýdroxíð

Þessar tölur eru aðeins nefndar til viðmiðunar en miklu skiptir að byrja strax að skola.

Ef þú fær efni í auga skiptir miklu máli að bregðast skjótt við. Það er augnskol áfast við a.m.k. einn krana í hverri rannsóknastofu innan háskólans.

• Byrjaðu strax að skola
• Fjarlægðu augnlinsur ef þú notar þannig og haltu svo áfram að skola.
• Notaðu sömu viðmið um tímalengd eins og hér fyrir ofan.
• Ef þú þarft að fara á bráðamóttökuna skaltu taka með þér flösku af augnskoli til að nota á leiðinni.

Ef þörf er á utanaðkomandi aðstoð skaltu hringja strax í 1-1-2

Ef sjúkrabíll er á leiðinni verður að senda einhvern út til að taka á móti honum og vísa sjúkraflutningamönnum leiðina.

Ekki gleyma að tilkynna slysið!

Fyrir smávægileg efnaslys:

Svona ferð þú að:

• Efst í kassanum er blað með upplýsingum um hvað er í kassanum og einfaldar leiðbeiningar.
• Áður en þú byrjar að hreinsa upp efnaleka skaltu biðja alla sem eru í herberginu að fara fram á meðan, það er þeim fyrir bestu.
• Byrjaðu á að verja sjálfan þig, setti á þig grímu, gleraugu og hanska, að minnsta kosti.
• Notaðu efnapylsuna til að takmarka útbreiðslu lekans, ef hann stefnir á niðurfall t.d. verður að stöðva hann. Einnig má nota hana til að sópa saman glerbrotum og slettum.
• Sópið upp glerbrotum og setjið í plastkassann.
• Dreifið uppsogsefni yfir og látið það sjúga upp vökvann, sópið því síðan upp og setjið í plastpoka.
• Notið þurrkur til að klára að þurrka upp vökva, setjið allt saman í plastpoka.
• Safnið öll saman í plastkassann, merkið sem spilliefni, og glerbrot ef það á við, og setjið á spilliefnastað byggingarinnar.
• Hafið samband við öryggisnefnd HÍ á oryggi@hi.is til að fá fyllt á kassann.

Ekki gleyma að tilkynna slysið!

Ef unnið er með vefjasýni úr mönnum eða dýrum.

• Kreistið blóð úr sárinu eins og hægt er.
• Þvoið sárið undir rennandi vatni og þerrið.
• Sprittið sárið
• Farið á bráðamóttöku, munið að taka með allar upplýsingar um sýnið.

Viðbragð bráðamóttöku er eftirfarandi:

• Tekið er blóðsýni
• Sýnið er prófað fyrir HIV, Lifrarbólgu B og Lifrarbólgu C að minnsta kosti, fleiri próf eru gerð ef ástæða þykir til.
• Ef um áhættustungu er að ræða eða uppruni nálar/áhalds er óþekktur þarf að fara í framhaldsblóðprufur eftir 6 vikur, 3 mánuði og 6 mánuði.

Ekki gleyma að tilkynna slysið!